Prestatiedruk: waarom meer uren niet het antwoord is

Maandag verscheen het nieuwe HBSC-onderzoek naar de gezondheid en het welzijn van Nederlandse scholieren. De uitkomst over school is hard: 54 procent van de meisjes en 36 procent van de jongens op de middelbare school voelt zware druk door schoolwerk. Het aandeel dat school leuk vindt, zakte sinds 2021 van 72 naar 64 procent. Bijna een week eerder, op Prinsjesdag, trok het kabinet geld uit om leerlingen meer leertijd buiten schooltijd te geven.

Meer tijd is niet meer leren

Extra leertijd kan helpen, vooral voor leerlingen die thuis weinig ondersteuning krijgen. Maar voor wie nu al avonden en weekenden aan school zit, is meer uren niet het antwoord. Druk komt niet alleen voort uit hoeveel je doet, maar ook uit hoe je het doet. Dat is geen pleidooi om minder te doen, maar om het slimmer te doen. Herlees en markeer je drie uur, dan ben je daarna moe en nog steeds onzeker over wat je kunt. Overhoor je jezelf een halfuur, dan weet je precies waar je staat.

Plan in opdrachten, niet in uren

• Zet in je planning geen ‘twee uur biologie’, maar ‘vijftien oefenvragen van hoofdstuk 3 maken en nakijken’.
• Stop als de opdracht af is, ook als je nog tijd over hebt.
• Kies technieken die per uur het meest opleveren: jezelf overhoren en je leren spreiden.
• Houd 's avonds een vaste stoptijd aan en plan één dag per week zonder schoolwerk.

Een opdracht kun je afronden; een uur kun je alleen uitzitten. Wie in uren plant, houdt het gevoel dat het nooit genoeg is. Wie in opdrachten plant, kan iets afvinken en daarna echt ophouden. Dat afvinken is geen detail: het geeft je hoofd toestemming om te stoppen.

Perfect bestaat niet

Internationaal onderzoek onder studenten laat zien dat perfectionisme al decennia stijgt, vooral het perfectionisme dat voortkomt uit het gevoel dat anderen veel van je verwachten. Dat gevoel is begrijpelijk, maar toets het: vraag je docent of mentor eens wat voldoende is voor een opdracht. Het antwoord is vaak geruststellender dan de lat die je zelf legt.

Wanneer je hulp zoekt

Het HBSC-onderzoek laat ook zien dat meisjes op de middelbare school veel vaker emotionele problemen hebben dan in 2017. Slaap je slecht, zie je overal tegenop of blijft de druk weken hangen, praat dan met iemand: je mentor, een ouder of je huisarts. Ook als het ‘maar school’ is: druk die je slaap en plezier wegneemt, is serieus genoeg om te bespreken. Wil je liever anoniem met iemand praten, kijk dan hieronder bij ‘Direct hulp nodig?’. Druk is geen teken dat je het niet kunt. Het is een teken dat er iets moet veranderen in hoe je het doet, of in hoeveel er op je bord ligt.