Aantekeningen maken: laptop of pen is de verkeerde vraag

Inmiddels zijn alle scholen weer begonnen, en in veel klassen gaat de laptop open zodra de les start. Telefoons, tablets en smartwatches blijven volgens de landelijke afspraak uit de klas, tenzij ze nodig zijn voor de les, om medische redenen of vanwege een beperking. De laptop is dan vaak het enige scherm dat overblijft. En dus komt elk jaar dezelfde vraag terug: kun je aantekeningen beter met pen of met laptop maken?

De pen leek te winnen

In 2014 liet een veelbesproken onderzoek zien dat studenten die met de hand schreven, beter scoorden op begripsvragen dan studenten die typten. De verklaring: typers namen de spreker vaker woord voor woord over, terwijl schrijvers moesten samenvatten. Een latere, zorgvuldige herhaling van dat onderzoek vond het verschil niet terug, en een vergelijking van soortgelijke studies liet geen duidelijk voordeel voor de pen zien. De pen is dus geen wondermiddel. Pen of laptop is de verkeerde vraag.

Wat wel het verschil maakt

Twee dingen doen er meer toe dan je schrijfgerei. Het eerste is letterlijk meetypen: wie woord voor woord noteert wat de docent zegt, denkt niet na over wat het betekent. Typen gaat sneller, en juist daardoor ga je eerder alles letterlijk meetypen. Dwing jezelf daarom om na een paar minuten één zin in je eigen woorden te schrijven. Het tweede is afleiding. In een experiment scoorden studenten die tijdens de les op hun laptop andere dingen deden duidelijk lager, en hun buren die op dat scherm konden meekijken ook. Een laptop met open tabbladen kost dus niet alleen jouw aandacht.

Zo maak je aantekeningen die werken

• Schrijf of typ in je eigen woorden. Kun je iets niet samenvatten, zet er dan een vraagteken bij.
• Zet op je laptop alles uit behalve je document: geen tabbladen, geen meldingen, geen chat.
• Laat links op je blad ruimte vrij voor vragen die je later over de stof stelt.
• Lees je aantekeningen dezelfde dag nog door en vul aan wat ontbreekt.

Die ruimte links is geen detail. Als je je aantekeningen later afdekt en jezelf die vragen stelt, gebruik je ze om te oefenen in plaats van alleen om terug te lezen. Daar zit de echte winst.

Kies per vak

Bij wiskunde, natuurkunde en scheikunde, met formules, tekeningen en pijlen, werkt papier vaak prettiger. Bij vakken met veel tekst kan typen sneller zijn, zolang je niet alles letterlijk meetypt. Kies dus per vak, en kies bewust. Probeer beide een week en kijk welke aantekeningen je later echt gebruikt. De beste aantekeningen zijn niet de mooiste, maar de aantekeningen waarmee je jezelf kunt overhoren.