Markeren: waarom je markeerstift je voor de gek houdt

Morgen begint in regio zuid het schooljaar, een week later volgt midden. In veel tassen zit een nieuwe set markeerstiften. Dat is jammer, want van alle studiegewoontes is markeren een van de meest geliefde en een van de minst nuttige. Het voelt als leren, terwijl je vooral aan het kleuren bent.

Wat onderzoek zegt

In 2013 zetten psychologen tien populaire studietechnieken naast elkaar en keken hoeveel bewijs er voor elk was. Markeren en herlezen kregen een lage score: ze helpen weinig bij het onthouden en begrijpen van stof. Jezelf overhoren en je leren spreiden over meerdere dagen scoorden het hoogst. Dat betekent niet dat een markeerstift verboden is, maar wel dat markeren op zichzelf weinig oplevert. Het probleem is dat markeren zo weinig van je vraagt. Je hand beweegt en je ogen lezen, maar je hoeft niets terug te halen of te verbinden. Leren gebeurt pas als je hoofd iets met de stof moet doen.

Waarom markeren je voor de gek houdt

Als je een bladzijde vol geel ziet, lijkt het alsof je veel hebt gedaan. En als je de tekst herleest, komt alles je bekend voor. Vertrouwd voelt als begrepen, maar dat is het niet: herkennen is iets anders dan ophalen. Op een toets staat de tekst er niet bij: je moet het zelf uit je geheugen halen. Markeren traint precies die vaardigheid niet. Bovendien markeren veel leerlingen zoveel dat alles belangrijk lijkt en niets meer opvalt.

Wat je in plaats daarvan doet

• Lees een paragraaf zonder pen. Pas daarna weet je wat de kern is.
• Sluit je boek en schrijf op een leeg blad alles op wat je nog weet.
• Controleer in je boek wat ontbrak en schrijf dat er in een andere kleur bij.
• Maak van de tussenkopjes vragen en beantwoord ze de volgende dag uit je hoofd.

Wil je toch markeren, doe het dan pas na het lezen, en hooguit één zin per alinea. Zo dwing je jezelf eerst te kiezen wat echt belangrijk is. Gebruik het als wegwijzer voor je eigen vragen, niet als eindpunt.

Begin het jaar met ophalen

De eerste weken van het schooljaar zijn het beste moment om een gewoonte te veranderen. Er zijn nog weinig toetsen, en wat je nu inslijpt, neem je mee naar de eerste toetsweek. Test het zelf: leer één paragraaf met markeren en één met ophalen, en overhoor jezelf twee dagen later. Gooi je markeerstift daarna niet weg, maar geef hem een kleinere rol. Het echte werk gebeurt als je boek dicht is.